|
در اين نقشه پتانسيل روانگرائی
(PL)
در برخی از نقاط جنوب تهران با در نظر گرفتن عمق آبهای زير زمينی
و شتاب احتمالی حرکت زمين(g)
و... در اثر فعال شدن گسل ری محاسبه شده است.
در اثر زلزله نيروهايی به خاک وارد می شود که اين نيروها موجب
افزايش شار سيال (آب) منفذی در مناطقی که سطح آبهای زير زمينی
بالا بوده و از ماسه و سيلت تشکيل شده، می شود. اين امر موجب از
بين رفتن اتصال دانه های ماسه شده و سبب می شود که سازه های بنا
شده بر روی اين خاکها داخل زمين نشست کنند. خاکهای ماسه ای (غير
چسبنده) در حالتی که سست و اشباع از آب باشند، بسيار ناپايدارند
و هنگامی که يک حرکت ضربه ای و ارتعاشی نظير وقوع زلزله به آنها
وارد می شود ذرات ماسه به وضعيت متعادل تر غلتيده و ناگهان حجم
لايه های ماسه کاهش می يابد. کاهش حجم موجب افزايش فشار سيال
منفذی
(P)
شده و زمانی که فشار سيال منفذی با تنش اصلی (σ
) برابر می شود آنگاه تنش موثر
(
σe)
صفر شده (فرمول 1) و فشار بين ذرات خاک و مقاومت برشی خاک از
بين می رود. در اين زمان بطور ناگهانی توده خاک ماسه ای، در سطح
و در عمق بصورت مايع در می آيد. (پورکرمانی، آرين، 1376).
P (1-
(σ
)
=(e
σ
)
براساس ميزان پتانسيل روانگرايی، اين پارامتر به چهار صورت بيان
می شود:
1) پتانسيل روانگرايی بسيار پائين است:
PL=0
2) پتانسيل روانگرايی نسبتاً پائين است :
0<PL<5
3) پتانسيل روانگرايی نسبتاً بالا است:
5<PL<15
4) پتانسيل روانگرايی بسيار بالا است:
15<PL
در نقشه 3 سطح آبهای زير زمينی در جنوب شهر تهران به متر نشان
داده شده است. اعداد داخل پرانتز ميزان سطح آبهای زير زمينی است
که جهت محاسبه بکار رفته است. دواير قرمز رنگ نقاطی را نشان می
دهد که پتانسيل روانگرايی در هنگام وقوع زلزله در آنها نسبتاً
بالاست. دواير و مربعهای زرد رنگ مناطقی را نشان می دهند که
پتانسيل روانگرايی در هنگام وقوع زلزله در آنها نسبتاً پايين است
و دواير و مربعهای آبی رنگ مناطقی را نشان می دهند که پتانسيل
روانگرايی در اثر وقوع زلزله در آنها بسيار پايين است. در اين
نقشه ميزان شتاب فرضی حرکت زمين بر حسب گال در تهران با فرض فعال
شدن گسل ری با رنگهای متفاوت نشان داده شده است. ميزان شتاب
احتمالی حرکت زمين در نواحی قرمز رنگ 800-600 گال، در نواحی
نارنجی 600-400 گال، در نواحی زرد رنگ 400-300 گال و در نواحی
سبز رنگ 300-200 گال و در نواحی آبی رنگ 200-100 گال محاسبه شده
است. حداکثر شتاب حرکت زمين در نواحی جنوب شهر تهران خواهد بود
که اين امر بدليل نزديکی فاصله به نواحی گسل ری است.
نکاتی چند برای پيشگيری از خطرات روانگرائی خاک (پورکرمانی،
آرين، 1376):
الف- ساختمان سازی در نقاط زلزله
خيز که زمين آنها از خاک های ريز دانه سست ايجاد شده و سطح
ايستايی تا عمق 10 متری زمين بالا می آيد انجام نشود.
ب- خاکهای نامناسب کم عمق بايد
برداشته شود و بجای آنها خاک ريز متراکم شده مناسب جايگزين شود و
يا اينکه پی را در عمق بيشتری بر روی خاک مناسب قرار داد.
پ- وضعيت رسوباتی که از عمق متوسطی
برخوردارند را می توان به طرق زيادی بهبود بخشيد:
- ايجاد ارتعاش يا تراکم ديناميکی
- مقاوم ساختن آنها توسط دوغاب زنی تحت فشار
- تسهيل زهکشی داخلی آنها بوسيله ايجاد زهکشهای سنگی يا سنگريزه
ای قائم
با توجه به اينکه سطح آبهای زير زمينی در جنوب شرق تهران بسيار
بالاست
(GL<10)
و خاک اين نواحی عمدتاً از رسوبات ريز دانه و سست تشکيل شده است،
احتمال روانگرائی در مناطق جنوب شرق تهران با شدت بالا وجود
دارد.
|
