|
در اين دو نقشه پهنه بندی خطر نسبی لرزه در ايران نشان داده شده
است. خطر زمين لرزه در يک منطقه بر مبنای پارامترهای حرکت
نيرومند زمين (نظير شتاب، سرعت، تغيير مکان) و با در نظر گرفتن
دوره بازگشت معين رويداد زمين لرزه در يک منطقه تعريف شده است.
جهت انجام پهنه بندی بايد چشمه های لرزه منطقه ای (چشمه های نقطه
ای،
خطی
و ناحيه ای)
مشخص شده و زلزله های رويداده در منطقه به هرکدام از اين چشمه ها
نسبت داده می شود. علاوه بر مشخص کردن محل و نوع چشمه های لرزه
زا بايد دوره بازگشت رويداد زمين لرزه را برای هريک از چشمه های
لرزه زا مشخص کرده و پس از اين مرحله پارامترهای حرکت نيرومند
زمين (شتاب، سرعت و تغيير مکان) را برای دوره های بازگشت مختلف
برآورد کرد. معمولاً جهت خطر لرزه در ايران، پارامتر بيشينه شتاب
واقعی جنبش نيرومند زمين
(Peak Ground Acceleration)
کاربرد بيشتری دارد. در اين راستا، انتخاب رابطه تضعيف
(Attenuation Relation)
جنبش نيرومند زمين، نسبت به سرچشمه های لرزه زا
دارای اهميت زيادی است. جهت محاسبه ميزان تضعيف بايد پراکش موج
(Wave Scattering)
تضعيف هندسی
(Geometrical Attenuation)
و تضعيف غير الاستيک زمين را هنگام سير موج از کانون زمين لرزه
به نقطه مورد نظر (محل سازه يا شهر) در نظر گرفت.
برای رسم نقشه های 16 الف و ب، خطوط هم شتاب برای يک دوره بازگشت
475 ساله در نظر گرفته شده است.
در نقشه 16 الف، اعداد روی منحنی ها بازگو کننده درصد شتاب ثقل
زمين است که محدوده آن در اين نقشه بين
0.35g
تا
0.45g
متغير است. مناطقی که بر روی منحنی های هم شتاب
0.35g
قرار گرفته، مناطقی با خطر متوسط، مناطقی که بر روی منحنی های هم
شتاب
0.40g
قرار گرفته دارای خطر بالا و مناطقی که بر روی منحنی های هم شتاب
0.45g
قرار گرفته اند بعنوان مناطقی با خطر خيلی بالا شناخته شده اند.
از رنگ آميزی نقشه 16 الف، نقشه 16 ب بدست آمده است. بر اساس
اين نقشه کل ايران از لحاظ خطر لرزه ای به چهار بخش تقسيم شده
است. مناطقی که با قرمز پررنگ نشان داده شده است، مناطقی با خطر
بسيار بالا بوده و با کاهش رنگ، خطر نسبی لرزه ای کاهش پيدا می
کند بطوری که مناطق صورتی رنگ دارای خطر لرزه ای پائين هستند.
بطور کلی جهت انجام پهنه بندی نقشه های شماره 16 موارد ذيل مورد
توجه قرار گرفته است:
1- داده های لرزه ای تاريخی و داده های دستگاهی
2- منطقه بندی چشمه لرزه ای
3- اطلاعات لرزه خيزی هر چشمه، که شامل روابط وقوع مکرر و بيشينه
بزرگيهاست.
4- رابطه های تضعيف جنبش نيرومند زمين
5- پيشگويی احتمالاتی وقوع مکرر که شامل وقوع همگن پواسانی لرزه
ای و مدل خطر لرزه ای (چشمه های خطی و ناحيه ای) است.
همانطور که در اين نقشه ها مشاهده می شود برخی از مناطق که در
محدوده خطر بسيار بالا قرار دارند شامل محدوده هايی در اطراف گسل
شمال تبريز، شمال تهران و دشت بياض می باشند.
با توجه به نقشه 16 الف، اين زونها در داخل منحنی های هم شتاب،
با شتاب
0.45g
قرار گرفته اند. باند باريکی بين اروميه و اصفهان با امتداد شمال
غربی جنوب شرقی و مرکز زون لوت در شرق ايران، جزء مناطقی با خطر
پائين محسوب می شوند. اين مناطق در داخل منحنی های هم شتاب با
شتاب
0.35g
قرار گرفته اند.
اين نقشه ها براساس بيشينه شتاب فقی در سنگ بستر رسم شده است.
بايد توجه داشت که مقدار شتاب افقی حرکت زمين در خاک با عمق
محسوس، کمی بزرگتر از شتاب حرکت زمين در سنگ بستر است.
پهنه بندی خطر نسبی زلزله کمک بسيار موثری به شناسائی مناطق
مختلف از ديدگاه لرزه ای کرده و راهنمای بسيار خوبی برای مهندسان
عمران جهت تشخيص نوع سازه مناسب با ساختار زمين شناسی منطقه و
ميزان درصد ايمن سازی اين سازه ها در مناطق مختلف است. علاوه بر
آن، پهنه بندی خطر لرزه ای در بسياری از مناطق جهان جهت تخمين
ميزان حق بيمه زمين لرزه مورد استفاده قرار می گيرد. با توجه به
اين پهنه بندی می توان مناطق کم خطرتر را برای ساخت سازه هايی که
از ديدگاه سياسی، اقتصادی، اجتماعی مورد اهميت هستند انتخاب کرد.
پهنه بندی خطر لرزه ای را می توان برای يک منطقه خاص و با دقت
بالاتر نيز انجام داد.
|
